Kan ein vera kristen og banna?

IMG-0495
Typisk døme på stolbein som i bestemte høve kan få sjølv ein prest til å lira av seg enkelte ukvemsord.

Spørsmålet i overskrifta er sjølvsagt heilt latterleg. Eller er det det? For nokon er svaret på spørsmålet i overskrifta sjølvsagt «ja», for andre er det nok «nei». Spørsmålet er stilt slik for at nettopp du skal bli nysgjerrig på kva eg skriv om denne gongen. Spørsmålet er unyansert, stort og lite på samme tid. Men eg trur faktisk at det rommar og problematiserer ein del av dei diskusjonane som går i dag, mellom oss kristne – og for så vidt mellom kristne og samfunnet elles.

For er spørsmålet eigentleg latterleg? For meg har dette (og no ler du kanskje?) vore ei faktisk problemstillig. Då eg var liten, var det å banna ei stor synd, og eg gjorde det aldri. Då eg blei litt eldre, hende det at det kom eit ukvemsord når eg var skikkelig sint eller om eg dunka tåa i kjøkkenstolen (det som gjer så vondt!) Eg har også alltid tenkt at det er forskjell på banning. Det verste er liksom ord som «forbanna» og «herregud» (no ler du kanskje endå meir?) Desse orda er nemleg knytt til det å vera menneske og kristen endå meir enn dei andre orda, kanskje? Er ein «forbanna», er ein liksom overtatt av det vonde, det vonde har fått makt over ein. Det lærte eg på ein leir, og det gav meining. Og seier ein «herregud», misbruker ein jo heilt klart Guds navn. Og det skal ein jo ikkje. Men det er jo 100% innafor å seia for nordmenn flest. Så, er det eg som er prippen, eller er det folk flest som er gudlause? (Haha). Det er sikkert litt begge deler. Dei fleste kristne eg kjenner, ja i grunnen dei fleste eg kjenner, uavhengig av tru, bruker jo faktisk få og sjeldan banneord.

Det er mykje å seia om banning «an sich», språkleg sett. (Les deg opp her, interessant artikkel). Det er mange grunnar til ikkje å banna, og ikkje så mange grunnar til å banna, verken språkleg, teologisk eller menneskeleg sett. Banning er i grunnen ganske vulgært og vitnar kanskje om manglande språkleg evne til å setja ord på kjensler og opplevingar? Banning er litt sånn tøffa seg-språk, ja til og med litt barnsleg? For meg er det slik at om folk bannar ofte i meir formelle samanhengar, tenker eg det vitnar om mange på både danning og evne til å variera språket og tilpassa seg situasjonen. Det er ikkje sakleg å banna. Det kan i enkelte tilfelle føra til at eg får mindre respekt for personen sin ståstad dersom eg opplever at ho må forsterka budskapet sitt med banning. Eg tippar at også folk utan religiøs tru kan reagera på folk som bannar i annakvar setning. Det har altså ikkje berre med religiøs prippenhet å gjera.

Men så var det dette med banning og religion. Banning er i stor grad knytt til nettopp protest eller avmakt og er gjerne eit rop eller ein protest til høgare makter over alt som ikkje går bra, alt som ikkje funkar. Tidlegare var det nok meir ein måte å markera avstand til kyrkje, tru, overmakt og religiøse institusjonar enn det er no. No er det ein del av språket. Eg bannar sjeldan, og aldri høgt når nokon høyrer på (haha).Det hender eg bannar lågt for meg sjølv når eg slår meg eller klemmer fingeren i døra eller er sint (og det er eg 100% sikker på at mange (andre?) fromme folk også gjer.) Det er mest i skjul, med andre ord. Eg vil likevel ikkje dra det så langt at eg er ein skap-bannar. Eg bannar kanskje max 50 gonger pr år, og eg gjer det altså i skjul (men er det i grunnen ein relevant, teologisk unnskyldning at eg gjer det i skjul? Kanskje heller tvert om, det gjer meg til eit endå dårlegare, dobbeltmoralsk menneske?). Det er jo som kjent betre med dobbeltmoral enn ingen moral. Og her er vi jo igjen inne på noko interessant. For har banning med moral å gjera?

Eg synest framleis at ein skal akseptera folk sine grenser for språkbruk. Det går an å la vera å banna dersom ein veit at det vil verka støytande på andre. Men er det direkte ukristeleg å banna? Kan ein vera kristen og banna, for å venda tilbake til utgangspunktet? Det er jo ikkje min jobb å vurdera dette (sjølv om enkelte i kristne miljø eg kjenner til, syntest å ha det som si hovudoppgåve å fortelja om rett og gale innanfor ganske små og konkrete segment i livet, t.d. at bassgitar var synd, trommer var djevelens verk, Dynastiet var synd eller at diskoteket på ungdomshuset var syndens bule). Men om ein ser det frå eit litt overordna perspektiv, er det enkelt å svara ja på dette: Sjølvsagt går det an å vera kristen og banna. Eller for å seia det på ein måte som ivaretar nokon av dei synspunkta eg har komme med, språkleg sett, som talar mot banning: sjølvsagt går det an å vera kristen om ein likevel bannar. Det er ei nyansering. Den tillet meg å oppfordra folk til å føra eit så danna språk som mogleg (eg er jo trassa alt gamal norsklærar med sans for god språkføring), samtidig som eit ukvemsord i einerom ikkje nødvendigvis gjer deg til ein dårleg kristen. Vi er jo i grunnen alle dårlege kristne, det er jo nettopp, blant anna, derfor vi synest vi treng Gud i livet vårt: Nåde, oppreisning, nye sjansar. Uansett kor gale det er! Det har gått opp for meg dei siste åra at eg har bakgrunn frå samanhengar der mange (mannlege, alltid mannlege) stemmer har talt strengt om mykje; om moral, om fromhet, om grenser. Også om glede, enkel tru og frelsesvisshet, for all del. Men når eg ser tilbake på det no, ser eg at det i mange samanhengar var ein unødvendig strenghet over ein del bedehuset. (Men også mykje glede; eg har aldri ledd så mykje og hatt det så kjekt som på kortur eller på leir i Indremisjonssamskipnaden eller på ungdomsklubb i bedehuskjellaren med glasflaske-cola, peanøter og pizza – ein fest av ei ungdomstid!) Men i enkelte samanhengar var det altså ein slags indre justis som var styrt av menneske meir enn av Gud (trur eg), og som eg tur var basert på frykt. Dette var nok meir utbreidd i foreldregenerasjonen, men eg ante det jo i måten det blei snakka om ting i ulike samanehengar. Overskrifta på dette er ufrihet. Det er faktisk ganske frigjerande av og til å tenka at det ikkje er så nøye med alt dette strenge!

Apropos frykt. I podcasten «Ottesen og generalen» var Oslo biskop Kari Veiteberg nyleg  gjest. Her blei det snakk om begrep som eg er godt kjent med frå bedehuset, nemleg «dei unådde». Eit begrep som blei problematisert i podcasten. Biskopen konfronterte dei to programleiarane frå Misjonssambandet med at ein del av tradisjonen dei står i, nettopp spelar på mykje frykt (i følge biskopen). Det kan vera frykt for det som er annleis, frykt for å bli avslørt av eit strengt fellesskap, frykt for at ein sjølv eller andre skal havna i helvetet, og ei forståing av å vera innanfor og utanfor, vera nådd og unådd. Eg forstår kva ho meiner. På bedehuset song vi songar som «Vær forsiktig lille øye hva du ser/for vår Gud i himlen ser alt som her på jorden skjer» osv. (Eg synest for øvrig det var ganske fin melodi på den songen, og det var først i seinare tid eg reflekterte over det hasardiøse innhaldet). Vi var redd for dommen, redd for å trø feil, redd for å bli straffa av Gud. Eg synest det var flott at biskopen trekte fram engelens ord; «Ver ikkje redde». Eg trur mange i svært mange kristne miljø har kjent på mykje frykt; frykt for straff frå Gud eller familien, for straff for å synda, straff for å ha gjort feil. Dei siste åra har eg undra meg stadig meir over den voldsomme strengheten når det kom til livsførsel. Kva var vi redde for på bedehuset, eigentleg? Oss sjølve? Kva naboen ville seia? Gud? All ufriheten er ein usunn kristendom.

Og det er nettopp det eg vil til bunns i med dette innlegget. For det handlar om det store og det vesle, det sentrale og det perifere, om makt og fridom. Og så handlar det om at Gud alltid er større (Deus semper major). Gud er større enn våre ord og våre grenser, vår makt og våre dommar. Å vera kristen er ikkje å gå seg bort i moral, i kven som er innanfor og kven som er utanfor. Det handlar ikkje om å vera moralens vaktar eller vera dommar over andres liv. For om ein innehar den makta det er å vera forstandar, forkynnar eller prest for den del, så kan ein fort bli hard mot andre, samstundes som ein jo ganske garantert ikkje klarer å leva plettfritt sjølv. For ingen klarer jo det. Dermed er det duka for ei real, moralsk krasjlanding. Eit godt liv er eit ope liv, eit liv i dåpens nåde og i kjærleik og frihet! Eit godt liv er å visa «fasthet i det sentrale, frihet i det perifere og kjærlighet i alt», som Augustin sa. Derfor er dette temaet og denne bloggen uviktig. Men likevel viktig for meg å setja ord på. Og eg trur andre har tenkt på det samme.

Eg kjenner på ei viss spenning i fleire retningar når eg publiserer dette innlegget; at folk som ikkje går i kyrkja, skal tenka at eg er 100% crazy med mine erfaringar og synstpunkt, og at eg skal tapa ansikt som den rause og hyggelege og folkelege presten eg håpar å vera og liker å tru at eg er. At folk skal få innblikk i ein verden dei ikkje visste at eksisterte. Og at folk som går i kyrkja, skal tenka; for ein umoralsk prest som tillet seg enkelte ukvemsord når vesletåa dunkar i kjøkkenstolen for andre gong på ei veke eller når ei ryggar inn i ein bil eller ramlar på isen. Rekk opp hånda du som aldri har sagt eit einaste skeivt ukvemsord! Og kjør debatt!

Så mykje hadde eg, så mykje gav eg, så mykje fekk eg att

IMG_20200515_133405_512

Eg er veldig dårleg i matte, men ganske god på å gjera opp rekneskap. Denne koronatida er ei tid for å kjenna etter i livet. Kor mykje hadde eg, kor mykje gav eg bort og kor mykje fekk eg att? Vi hadde ein leik då eg var lita jente, med småstein som vi kasta opp frå hendene og ned slik at dei landa på oversida av hendene og deretter tilbake i håndflata, mens vi sa «så mykje hadde eg, så mykje gav eg, så mykje fekk eg att». Ganske mange steinar mista vi undervegs.

Aller først: Heller ein vår utan korona enn ein med. Inga tvil om det! Men no har koronane vore her, og den er her enno. Og då skjer det ting, gode og vonde, og ein må finna vegar i det som er.

Så mykje hadde eg: Eg hadde travle dagar, travle ettermiddagar, spaniatur i vente, eit par konsertar, ein familieleir på Knattholmen (det er det verste at den ikkje blir!), dugnad på friidrettstevner (ja, det er trist at det ikkje blir), studietur, niesa sin konfirmasjon og barn som skulle på diverse leirar. Alt dette måtte eg gi bort for å vera med på den store helsedugnaden. Sårhet over ting som blir avlyst, skuffelser og omstilling. Nye vegar.

Så mykje fekk eg. Fekk eg noko att? Fann eg ein ny veg? Eg synest det er vanskelig alltid å skulle finna meining i ting. Det er ofte ein meiningslaus aktivitet. Men når livet endrar seg, finn eg meining i å leita etter dei nye vegane og sjå kva dei byr på, for ein må jo gå nokre nye vegar. Kanskje kan ein oppdaga og læra noko undervegs. Og livet blir ikkje betre av å la skuffelsane ta overhand. Så då leitar eg etter fine ting. «Når verden blir dumme, så finne eg fram nåkon gode ting» syng Vamp. Når nokon dører blir stengt, er det andre som opnar seg. Det har opna seg ein dør som heiter «ro», faktisk.

Kva tenker vi at livet vårt skal vera? Når har livet verdi? Når gir det meining? Er det nok for meg å ha ein jobb å gå til, og ei fritid der heimelivet er det dominerande? Det er viktig for meg med ein meiningsfull jobb, så klart. Det har alltid vore viktig for meg. Eg har så mykje identitet i jobben, og eg er heldig som har ein meiningsfull jobb – og i det heile tatt har ein jobb. No er det jo ikkje slik at verda stoppar heilt opp, og blir slik den er no, for alltid. Dette er ein overgang. Men er det noko eg vil ta med meg? Eg snakkar med mange som oppsummerer denne tida med eitt ønske: ta ting litt ned. Det kan vera alt frå opningstidene på kjøpesenteret til terskelen for å be om hjelp. Det ser ut til at ganske mange bruker denne tida litt som eg; å gjera opp rekneskap. Kor blei det av det viktige, og kvifor var det så mange andre ting som fekk så stor plass?

«Gjør som Gud, bli menneske» står det på ein murvegg i Oslo. Kanskje det er det vi skal; finna tilbake til det å vera menneske. Finna roen i kaffikoppen på terassen. Og finna roen i at det blir frykteleg mange kaffikoppar på terassen framover. Finna roen i tanke på bilferie til Bodø (jobbar litt med den!). Finna roen i at det er mindre som skjer. Finna roen i å pusla rundt i hus og heim og hage. Finna roen i at ein omgåast færre, kanskje?

Det er status å ha det travelt og fyka frå ting til ting. Det er status å klara massse. Det er status å reisa, status å ha fin bil, status å visa fram eit velordna liv. Men blir vi meir menneske av det? Neppe! Får vi det bra av det, in the long run? Neppe! Når har vi det best? Kanskje når vi kan rekka ut hendene til kvarandre og seia: «treng du hjelp?» Til stort og smått, mykje og lite, enkle og vanskelege ting. Det er 17. mai på søndag. I år er det mykje vi ikkje treng å stressa med. Vi treng ikkje stryka skjorter, treng ikkje stå opp så tidleg, treng ikkje tenka på at bunaden er trong. Det er vemodig. Men det gjer meg ikkje mindre takknemlig for denne dagen og dette landet. Det gir meg tid til å la takknemligheten få større plass, på bekostning av stresset. Det kan vera ein god tanke i alt som er dumt.

For er det noko som er blitt styrka i denne tida, så er det jo medvitet om kva vi kan få til i dette landet, solidariteten, dugnaden, velviljen vi har for kvarandre. Det er gode ting som har fått rom og språk i denne tida. Mange treng oss no, både i vårt eige land og i verda for øvrig. Mange går ei usikker framtid i møte. Vi som klarer og kan, må vera der for kvarandre. Kanskje er det nok. For det «heiter ikkje: eg no lenger – heretter heiter det: vi. Eig du lykka, så er ho ikkje lenger berre di.» (Halldis Moren Vesaas)

 

Eit påskedrama, ein sonettkrans

Ved byporten. Peter.

Nå hyller de deg her på byens torg.

Men jeg står her og undrer, hva skjer nå?

Hva hender nå med alt jeg trodde på?

Jeg skjelver, og i hjertet er det sorg.

Hva møter deg, hva er bak neste dør?

Mitt sinn har kjent en uro dag for dag. 

I tankene der vokser lag på lag

av følelser jeg aldri har hatt før. 

En sorg og uro roper i meg selv:

At alt som var, kan knuse og blir støv

og flyte bort som slam i tidens elv.

Jeg står her og jeg skjelver som et løv

Og jeg som alltid trodde, fast som fjell.

Nå undrer jeg om at var bare tøv? 

Tøv og tant?

Om alt er tøv, jeg velger å bli her.

Vi eier dette sammen, du og jeg.

Og jeg blir ved din side, stol på meg.

Du er mitt liv, min tro, jeg har deg kjær!

Nå er det jeg som skal få være venn.

Nå er det jeg som skal få vise veg. 

Jeg tørker gjerne tårer, trøster deg.

Og blir du redd så er jeg nær igjen.

Jeg svikter aldri deg, det vet jeg visst.

Når natten kommer, er jeg også der.

For jeg er den som holder ut til sist.

Jeg er din venn, og jeg er alltid her!

Om du blir stukket av en tornekvist,

og om du fryser, får du mine klær!

Kveld

Ja, om du fryser, får du mine klær.

Min egen sorg den bærer jeg på selv. 

Den får sitt utløp når det er blitt kveld.

Jeg tenker på deg, kjenner du er nær.

Nå kneler du alene, og du ber.

Vi delte måltid, spiste og drakk vin. 

Du bøyde deg til jorden, Herren min!

Jeg spurte deg, hva gjør du nå, hva skjer?

I kjærlighet du vasket våre ben.

Du ble vår tjener, du som er vår Gud!

Av dine hender ble jeg vasket ren 

Du bøyde deg og rørte ved vår hud.

I denne natt, i kvelden som ble sen

så holdt du nå ditt siste gjestebud.

I hagen

Ditt siste gjestebud, så ut i sorg.

Getsemane, du ber på dine knær.

Og bønnen er ditt ene hvileskjær.

Vi kjenner på din avmakt, du vår borg.

Vi våkner brått, vi har visst sovnet av.

Vi sviktet deg da nøden din var stor.

Da dine tårer vætet nattens jord.

Og da du ba om nåde, ikke grav.

Du ba om at den kalken måtte gå

forbi deg, så du kunne slippe fri,

men inni deg så vet du hva du må.

Og jeg som lovet at jeg skulle bli!

Jeg snur meg bort, jeg angrer på det nå.

Jeg sovnet og jeg glemte sted og tid.

Ved bålet

Jeg sovnet her, og skammen i meg brant.

Jeg svek meg selv, og mere; jeg svek deg!

Jeg skulle gå med deg langs smertens vei.

Men kjødet det var svakt, og søvnen vant.

Nå fører de deg bort, og Judas går.

Med alle dem som vil at du skal dø.

Med alle dem som vil at du skal blø.

Hva venter deg? – Et kors og dype sår.

Jeg setter meg ved bålets varme glør

De spør meg hvem jeg er, og jeg ser bort.

Jeg lyver, og jeg glemmer hva jeg gjør.

Igjen så svikter jeg, det går så fort.

Jeg lyver, jeg fornekter mens du dør!

Og hanen galer, se nå er det gjort.

Forhenget revner

Og se nå er det gjort, i denne stund

så revner alle forheng, gjør det klart

at kjærligheten seirer over hat

at livets Gud er kjærlighetens grunn.

I denne mørke nattens morgenrød

Så stiger det en tanke i mitt sinn

Som stryker meg så vennlig på mitt kinn.

At kjærlighet er sterkere enn død.

Nå løfter de deg ned fra korset ditt

Og bærer deg til hagens mørke grav

Du gav ditt liv, så jeg kan berge mitt.

Din kjærlighet er livets store nav

Den hjelper meg å leve sterkt og fritt.

Jeg glemmer aldri alt det som du gav.

Grå dager

Jeg glemmer ikke deg, du livets grunn.

Mitt liv har ingen glede uten deg.

Men hva skal skje, hva venter nå på meg?

Når du er borte, ser jeg livets bunn.

Og dagene som kommer, de er grå.

Jeg famler her i mørket for meg selv.

Og hele livet kjennes som en kveld.

Jeg skjønner ikke helt hvor jeg skal gå.

Da vi gikk rundt med deg, da fikk vi se

Alt det du gjorde, alt det som var godt

Du gjorde mange under, og det ble

en reise av de sjeldne, rik og flott

i tre år fikk vi dele, prate, le

så heldige vi var, alt vi har fått!

Innestengt

Alt vi har fått, vi følte at vi vant.

Nå sitter vi bak lås og slå i frykt.

I mørket har vi gjemt oss uten lykt.

Vi trodde deg, vi trodde det var sant

Jeg hører noen skritt, det banker på.

Og frykten stiger, hva er det som skjer?

Jeg roper, tigger, gråter, og jeg ber.

Men noen roper «du må åpne nå»!

Og kvinnene er utålmodige.

De tripper og de banker, de vil inn

De sier de har noe jeg må se.

Men jeg kan ikke slippe frykten min.

Hva skal jeg gjøre, gråte eller le?

Jeg løper ut av livets stengte grind.

Til graven

Fra livets stengte grind til Jesu grav

Går veien min, jeg løper, og jeg ber

om nåde til å tåle det jeg ser.

Om visdom til å legge tvilen av.

Og hvilken morgenstund i hagens lys

Jeg kan ikke beskrive det jeg ser.

Men ingen sorger har jeg noe mer.

Og borte er det triste, mørkets gys.

Og det jeg hadde håpet, det ble sant

I kjærlighetens avglans fikk jeg se

At det som meg i mørke tanker bant

det fjernet han på korsets nakne tre

der hatet tapte, kjærligheten vant

nå kan jeg leve livet mitt på det!

På stranden

Nå kan jeg leve livet mitt fordi.

Du ga meg ikke opp, tross mine svik.

Du møter meg på stranden, er deg lik.

Og vi får motta alt det du vil gi.

Jeg kjente deg i morgenrødens skjær

da du brøt brødet, slik du gjorde før.

Og sårene i hendene de gjør

at jeg forstår, du er den jeg har kjær.

Du er her nå, slik som du alltid var.

Men likevel, du bærer noe mer

I blikket ditt, der får mitt liv sitt svar.

Jeg tror på deg, du ser på meg og ler!

I denne morgenstund er alt jeg har

en tro, en glede og et håp, jeg ser.

Tro og håp

En tro jeg har, og håpet er min stav.

Igjennom alt som livet vil meg gi.

Og om min tro vil vakle, Kristus gav

sitt liv for meg så jeg kan være fri.

Mitt liv er fylt av glede, ikke frykt.

Hver dag det er en gave som jeg får.

På troens stier der min vandring går,

er Gud min støtte, og han er min lykt.

Og dette ord gir glede, ikke sorg.

Det skaper liv og glede, håp og tro

Det startet med et esel og et torg,

en Gud som ble som oss, som gråt og lo

som var vår styrke, og så fast en borg.

En borg, der våre hjerter finner ro.

Til oss. 2019

En borg, som aldri svikter, selv når vi

vil leve uten Gud og tro at det

Er svaret som vi trenger for å se

At livet vårt gir mening, gjør oss fri.

Men det vi trenger, kan vi bare få

Av ham som smakte døden i vårt sted

Hos ham kan våre hjerter finne fred.

Og til hans tomme grav der kan vi gå.

Og sammen med de mange som gikk før

Så vet vi at det venter oss en vår

Et liv som oppstår først når kroppen dør.

På veien mot det livet får vi sår

Vi elsker, hater, vokser, lever, blør

Ved livets siste grense, Herren står.

Mitt liv

Og Herren står her, midt i livets kav.

så er han der og roper ut mitt navn

og når jeg faller, er det i hans favn.

og jeg får mye mere enn jeg gav.

Jeg får et evig liv, et liv med Gud

En sommerdag som aldri blir til kveld.

Der livet er et gledens gjestebud

Og gjestene er andre og meg selv.

Et liv helt uten tap og uten savn

Der alle mine spørsmål får sitt svar.

Et evig liv hos Gud som vet mitt navn.

Mitt faste punkt, det håpet som jeg har

når båten min skal segle inn til havn

det er min Gud, min Herre og min far.

Trosten

Min Gud, jeg løfter vingen og er fri.

Som fuglen løfter sangen, slik skal jeg

få leve som ditt barn og være meg!

og hvile i din fred uendelig.

Men inntil dette skjer, så er jeg her.

Og det som minner meg om hva jeg har

er tonen i fra svarttrosten så klar,

som sier meg at Du er alltid nær!

I mørket høres trostens vakre sang

Den vare tonen varsler, det er vår!

Jeg skal få møte lyset, nok en gang.

Jeg kjenner at på veien som jeg går,

er kjærligheten dagens dype klang

og nåden er en gave som jeg får.

Slik alt ble

Nå hyller de deg her på byens torg

Om alt er tøv, jeg velger å bli her.

Jeg gir deg kappen for jeg har deg kjær.

Ditt siste gjestebud, så ut i sorg.

Jeg sovnet her og skammen i meg brant.

Og se nå er det gjort i denne stund.

Jeg glemmer ikke deg du livets grunn.

Vi som var med, vi følte at vi vant.

Fra livets stengte grind til Jesu grav

Nå kan jeg leve livet mitt fordi.

En tro jeg har, og håpet er min stav.

En borg, som aldri svikter, selv når vi.

Og Herren står her, midt i livets kav.

Min Gud, jeg løfter vingen og er fri!

Håp og heimepåske

Regnbue hjemmeskole
Laga av Marte, 10 år

Det er ganske rart at heile Norge skal feira påske heime. Det – og mange andre ting – får oss til å fatta litt av tyngda i det som no skjer. Eg merkar det når eg pratar med folk frå ulike bransjar og samanhenger; dette rammar så vidt og så breitt og på så mange område eg ikkje har tenkt på! Det rammar i stort og smått, for nokon svært drastisk og alvorleg, for andre meir i form av forbigåande brakkesjuke og ein bekreftelse på at det var riktig å ikkje starta på eit pedagogisk utdanningsløp (etter tre veker med heimeskule).

Eg vil aller helst at alt skulle vore som før. Og eg er usikker på kor lenge me kjem til å hugsa alt me lover no: At me skal bli betre menneske, at ingenting skal bli som før, at me skal klemma meir, bli meir sosiale og visa meir kjærleik. Eg trur me gløymer fort. Og eg trur ikkje det er så farleg. Uansett – me er jo ganske bra menneske som me er, dei fleste av oss. Det viktigaste no er å halda motet og håpet oppe!

Påska ligg foran. I år har eg tenkt litt annleis om påskeevangeliet. Kanskje er det fordi eg ikkje skal forkynna slik eg pleier. Kanskje gir det rom for å sjå på tekstane på ein annan måte. Livet er fylt av eit alvor her og no. Er det rom for dette alvoret i møte med bibeltekstane? Sjølvsagt er det det. Mange av bibeltekstane er skrivne i krisetider. Med det forstørrelsesglaset på tekstane, kan me finna mange fine ting til oss i den situasjonen me er i no, ikkje minst i sjølve påskeforteljinga.

Påskeforteljinga er full av drama, av møte med personar som gjer både bra og dårlege ting. I år er det to ting eg vil løfta fram i påsken; menneska og håpet. Menneska vi møter i bibelen, er fulle av nyansar, og dei er rett og slett akkurat som deg og meg; nokon redde, nokon entusiastiske, nokon gøymer seg bort og nokon bjuder på. Dei lovar og lyg, stikk av når det blir vanskeleg, står i striden og viser frimodighet og mot, dei stenger seg inne, og dei spring av gårde i glede og entusiasme når dei høyrer om den tomme grava. Det ligg eit evangelium i dette. Slik som me er, skal me også få møta Gud, få vera ein del av den heilage, allmenne kyrkja, begynna på nytt når me gjer dumme ting, vera nær Gud med vår glede og vår angst.

Så er det håpet. Akkurat no må eg innrømma at eg sånn i det daglege relaterer håpet mest til her og no. Lat oss kalla det eit kortsiktig håp; at ungane skal på skule snart, at eg skal kunna klemma gode vener og drikka kaffi med kollegaer live, dra på ferie, feira gudsteneste osv. «Håpet er en båt som alltid bærer», syng Anne Grethe Preus. Det er så fint sagt! Det kortsiktige håpet om vanlege dagar lever i meg! Og det langsiktige håpet lever også i meg; om uvanlege dagar der vi skal sjå ansikt til ansikt. Der gåtene skal få sine svar, der vi faktisk skal leva i og erfara det vi håpar på, der vi skal få møta den oppstandne frelsaren. Det blir ein evig påskedag!

Og i mellomtida drikk eg kaffi i solveggen. God påske!

Grundtvigiansk glede og eit herleg håp

20191215_133015

I dag, på 3. søndag i advent, blei «håp» ordet eg festa meg ved. Av og til er det slik at ting berre oppstår og heng saman ut frå kva dagen bringer av tankar, ord eg les, musikk eg lyttar til, meldingar som blir sendt, kva veka har innehalde av menneskemøte og samtalar. Slik var det med ordet «håp» i dag. Plutselig hang det heile saman, og eg kjente at eg måtte formulera nokre tankar (sikkert preike-abstinens på ein frisøndag!).

For mange år sidan var eg med i eit kor som framførte ein kantate som heiter «Blomstre som en rosengård». I dag fann eg den på Tidal og begynte og høyra på den – og eg blei slått av dei sterke tekstane, om nettopp håp! Og ikkje minst forventning. Hand i hand med forventninga fram mot julekvelden og det store som skjer og som vi feirar då, går også himmelhåpet! «Adventus Domini», Herrens komme – som skjedde og som ein gong igjen skal skje. Slike ting kan ein faktisk gå og tenka på ein søndag i desember. Her er eitt av salmeversa frå kantaten, og det er Grundtvigs salme «Blomstre som en rosengård».

Blomstre som en rosengård
skal de øde vange,
blomstre i et gyldenår
under fuglesange,
mødes skal i stråledans
Libanons og Karmels glans,
Sarons prakt og ynde

Teksten viser til profeten Jesaja kap. 35. Jesaja, håpsprofeten. Eg blir rett og slett glad av å lesa den strofa der, altså. Der det er aude, skal det bløma, det skal vera fuglesong og dans, det skal vera berre lys og glede. Eg er så glad for at eg har eit håp, at eg i min kvardag og mitt liv er ein del av dette store, strålande håpet.

Om vi ikkje lar det arkaiske språket stenga for vår oppleving av desse tekstane, vil det openberra seg ein svært solid og god teologi i desse salmane. Og, ikkje minst, for min del, ei glede over at menneske til alle tider har hatt det sånn noko lunde likt her i denne verda (som Sigrd Undset har minna oss på «menneskenes hjerter forandres aldeles intet i all evighet»), hvilket betyr at det er noko å henta for oss i dei gamle salmane. Og det må vi få augo opp for i mykje større grad! Høyr berre her, frå ein annan av salmane frå kantaten eg framførte i 1993, «Hjerte løft din gledes vinger»:

«I, som tunge stier træde,
stands og hør:
Her er dør
til den sande glæde;
og i huset inden døre
trøstes ved
slig en fred,
ingen sorg tør røre!»

Vår veg gjennom livet består av både sorg og glede, av og til er det lett å gå, av og til tungt. Når vi «tunge stier træde» er det likevel noko som lyser for oss. Alt er ikkje mørkt. Alt er ikkje håplaust. I mørketida kjem det store lyset; Jesus Kristus.

I strofe 2 av «Blomstre som en rosengård» skriv Grundtvig følgande – i dansk versjon:

Ryste mer ej noget knæ,
ingen hænder synke,
skyde hvert udgået træ,
glatte sig hver rynke,
rejse sig det faldne mod,
rinde let uroligt blod,
frygt og sorg forsvinde!

Med andre ord, gode nyheter for oss med dårlege kne og sinnarynke i panna. Gode nyheter for oss som gruer oss, som er motlause, som er sjuke, som er urolige. Ein dag skal det berre vera lys og fest! Rynkene skal vera borte og kneet skal vera i tipp topp stand. Kan det bli betre? Uansett kor møysommelig vi jobbar mot forfallet her på jorda, er vi alle underlagt denne verdas vilkår; vi blir gamle, og til slutt døyr vi. Med eller utan rynker. Det er ganske trist at dette fine livet berre kan bli levd ein gong. Men eg vil faktisk drista meg til å seia at det at eg har eit håp «um eitt som varer lenger» som Ivar Aasen sa, får livet her nede til å framstå som endå meir meiningsfylt. Eg bruker ikkje mykje av livet mitt til å lengta til himmelen. Men når eg seier at håpet er ein viktig del av livet mitt, så er det også fordi vi i små glimt i dette livet kan sjå det himmelske håpet og få ein forsmak på korleis det blir; gjennom musikk, gjennom menneskemøte, gjennom kjærleiken, gjennom fellesskapet. Eit hint av himmelhåp midt i vårt jordiske mørke, midt i desember. Det er heilag glede!

Det handlar altså ikkje om naive draumar om gater av gull. Men det handlar om eit håp som ber oss gjennom livet. Og håpet lyser endå sterkare når vi veit at Gud blei menneske, kom inn i vår verden, blei ein del av våre liv fordi han blei ein av oss. Håpet for oss menneske er nettopp forankra i at Gud blei menneske. Det er det vi feirar i jula – er det ikkje fantastisk!? Det gir meg ei heilt enorm indre glede («indre jubel», har Dag Solstad kalla det når gleda brusar på innsida, rett nok ikkje over den kristne bodskapen i den samanhengen det stod, men eg liker uttrykket).

Og «Ordet vart menneske og tok bustad mellom oss», seier evangelisten Johannes. Og det leiar meg, av alle ting (ser du, ting heng saman!) over på Agnar Mykles ord om ordet:

«Alt er bare forkledning for det ene fornødne: Ordet. For ordet er hånden, vennen, broren, veggen til å støtte seg ved, døren til å åpne, det hvite skipet på det blå havet

Eg trur ikkje det var Ordet som Gud, Mykle tenkte på. Men likevel heng det saman, her hos meg, på tredje søndag i advent. For det vi menneske treng, er Ordet. Og kva anna er Ordet, Jesus, enn hender, venner, brør, veggar og dører. Og eit skip som seglar mot håpet.

God 3. søndag i advent!

Hellig glede

20191020_145352

Det finst tider på året og tider i livet der vi må leita lenge, djupt og grundig etter gledene i  livet. Det kan vera store eller små hendelser, daglegliv eller dramatikk som gjer at gledene kjennest langt unna. Og det kan også vera slik at om det går bra sånn stort sett, er det mogleg å føla på kor tynn linja er mellom lykke og eit godt liv, og kjensla av at livet berre er eit einaste stort slit. Om vi kjenner etter (og det er fint å gjera av og til, sjølv om det er slitsomt!), er livet i alt sitt mangfold eit utruleg prosjekt; fint, travelt, tungt, lyst, mørkt.

Denne veka her, siste veka i november, er ei slik veke for å grava djupt etter gledene. Det er mørkt, vått, kaldt, regn sludd, og første søndag i advent og julemusikken kjennest langt unna. Livet består av jobb, møter, kjøring hit og dit, middagslaging og trøtte barn. Men så, plutseleg, kan det oppstå ei kvardagsglede; når sonen på 13 heilt umotivert skryt av at havregrauten var spesielt god! Då kjenner eg at det bur noko i oss som løfter oss opp og knyter oss saman.

For vi klarer ikkje å bli gode, glade eller å sjå det gode utan andre. Andre kan løfta dagen vår – og vi kan løfta andres dagar. Dess mørkare det er ute, dess meir må vi lyfta fram det menneskelege lyset, det vi har i oss. Gode blikk og gode ord trengst i november.

Forfattaren Ronald Fangen har tre salmar i salmeboka. Den mest kjente er nok «Guds menighet er jordens største under», men den aller finaste står på nummer 653 og heiter «Herre over alle slekter». Den eine setningen der går slik: «…du som kjenner våre lengsler og som gransker våre savn, gi vårt korte liv her nede tapper kraft og hellig glede…» Eg er så glad i den setninga der. Gud kjenner våre lengsler og ser våre savn, vi treng ikkje skjula noko for han, verken tungsinnet i november eller andre ting. Og så gjer bønna om «tapper kraft» inntrykk på meg. Ronald Fangen sat sjølv i konsentrasjonsleir under krigen og hadde ein lang og vanskeleg rekonvalesens etterpå. Han visste kva som kunne trengast av «tapper kraft» i alt han stod i. Eg kjenner også det, i mitt langt mindre kompliserte liv, at av og til krev det tapper kraft – når det ikkje er noko anna å finna! Og så var den den hellige gleda. Kor finn vi den? Jo, vi kan finna den i dei små tinga; greie barn, køen som ikkje var så lang den dagen vi hadde det travelt, nøklar som blir borte og dukkar opp att, gode menneskemøte – og så vidare. Men det er ein plass eg finn den hellige gleda aller mest; og det er i kyrkja. Der ingenting er overfladisk, men der eg kan kjenna at den hellige gleda sprer seg i kroppen (ja eg kjenner det faktisk!) når eg får vera saman med andre om det aller viktigaste, og når eg står for alteret og kjenner at det å prisa Gud siste søndag i november, det er også fint. Fellesskap og eit løfta blikk – og det å bli sett av ein Gud som tåler meg. Finn deg eit hellig rom! Det gir hellig glede i november!

Lenge sidan sist – men fint likevel!

Høvik kirke
Bildet er frå Høvik menighets facebookside. Eg har regelrett rappa det!

Det er dessverre ikkje så ofte eg får vore i den menigheten eg soknar til, lenger; Høvik menighet. Ei forklaring på dette er sjølvsagt at eg ofte jobbar sjølv på søndagar. Og dei søndagane eg har fri, er det ofte andre ting på programmet, naturleg nok. Men i dag tok eg turen til Høvik kirke. Det er der eg har høyrt til dei siste 17 åra. Det er min menighet, det er der mange av dei store tinga i mitt liv har skjedd: det er ungane mine døypt, der er eldstemann konfirmert, der har barna overnatta på Lys våken, vore tårnagentar, gått i barnekor, vore på konfirmantleir, der har eg vore med i soknerådet og dirigert barnekor. Men altså, no var det lenge sidan sist.

I dag var det ei heilt vanleg, enkel gudsteneste, ferdig kl. 11.56. Ein god organist (Thrøstur Eiriksson) som gjorde det godt å delta i salmesongen, dyktig liturg og predikant (Ingeborg Holberg Heggen), gode medhjelparar og eit godt fellesskap. For kva anna er eigentleg ei gudsteneste enn menneske som søkjer saman? Som treng Gud og som treng kvarandre? Eit uperfekt fellesskap av menneske som er glad i Jesus, glad i kyrkja og glad i salmesong. Som samlast ved nattverdbordet, tar imot, tenner lys, ber, og syng så det ljomar. Salmar om glede, salmar om håp og til trøyst.

Eg må med handa på hjartet seia at det er lenge sidan eg har vore i Høvik kirke. Men du, så fint det var å komma dit! «Så fint å sjå deg», «Så koseleg at du er her», sa folk som kanskje ikkje har sett meg der på eitt år?! Wow, tenkte eg. Tenk å bli møtt slik, tenk at nokon er glad for at eg er her, at eg kom! Tenk at eg høyrer heime her sjølv om eg er her så sjeldan!

Kanskje er det lenge sidan sist du var på gudsteneste også. Men, mist ikkje motet, ta heller turen! Eg er 100% sikker på at nokon er glad for at nettopp du er der. Og eg er 100% sikker på at noko vil seia at dei er glade for at nettopp du er der. Og så skal du tenka at kyrkja er eit fellesskap av truande og tvilande. Det handlar ikkje om å klara å sitja og stå på dei rette plassane (eg bomma faktisk eit par gonger i dag – det er så forskjellig når ein sit og står rundt omkring i dei ulike menighetane!), det handlar ikkje om å vera god nok eller syndfri nok. Det handlar i alle fall ikkje om å passa inn eller ikkje. Vi var ganske mange ulike folk på gudsteneste i dag, og eg trur vi kjente at vi passa inn, alle saman. Det er jo det som er fint med kyrkja som eit åpent fellesskap: Vi er forskjellige! Men vi har ein ting felles: vi treng ein stad og eit rom der vi kan møta Gud og kvarandre med livet vårt slik det er. Kyrkja er eit sånt rom. Og der er det plass til fleire, og der er det plass til deg!

Som barn i ditt hus har vi hver og en et sted

der vi kan søke ditt ansikt

og du gir oss av din fred.

Så møtes vi her i din store faderfavn.

Du lar oss juble og glede oss

når vi er samlet i ditt navn.

Du har lovet å være tilstede

for å dele vår sorg og vår glede.

Gi oss vilje og mot til å leve, Herre, som barn i ditt hus.

(Tore W. Aas)

Summer of -79

20190716_104952

Det var mange sumrar, ikkje berre den i 1979. Det var ikkje så storslage. Det var ikkje alltid varmt, ikkje alltid fint vær. Sikkert ikkje alltid god stemning. Og eg har mange gongar tenkt på mor mi, det var sikkert litt stress med fire barn og kollektivtransport, då me stod fire barn og to vaksne i svingen på Valland og venta på bussen som skulle ta oss til Granvin, før me skulle ta det vesle, raude toget vidare til Voss. Hardangerbana, 27,5 km med jernbane, ei av Noregs brattaste togliner. Me elska den togturen, og me kalla toget for «Raukodla», eg trur det var fordi det var eit ganske lite, raudt tog. Det rista og det svinga. Og far min, som var morsom, sette seg alltid ytst på benken slik at han kunne rista lengre og lengre utover og til slutt ramla av setet. Me synest det var veldig pinlig men også veldig morsomt. Det var feriemodus og avslappa stemning (slik eg hugsa det!), og alle var sikkert letta fordi me hadde overlevd bussturen langs E-68, Noregs dårlegaste vegstrekning.

Så kom me til Fossen, dette barndomsparadiset av ein feriestad. Der budde fars tanter og onklar, minst fire i talet mens vi var der. Kristina, Bølla (Ingebjørg), Anna og Knut. Kristina var ung, sprek og ugift, Bølla var gammal, strikkeglad og verdens snillaste. Anna var litt distré og var pinsepredikant og Knut dreiv mølla. Noregs ganske lenge einaste vassdrivne mølle. Freda i 1987. Og det var fleire «vossatanter», men nokon av dei hadde flytta ut, blant anna farmora mi, Martha. Det var ein stor foss der med iskaldt vatn. Der bada vi. Vi fanga floger, leste i gamle vekeblad, sov i skuvsenger i skykkja. Skykkja var eit lite, gult hus som nærast hang utover fossen. Fosseduren song oss i søvn, det var surmjølk og flatbrød (soppa) til lunsj, det var kalde poteter og spekekjøt, det var krotakaker og heimelaga ripssaft, hesjing og lange kaffislaberas med servise med rosa blomar og gullkant. Det var ei anna verd. Det er lett å bli nostalgisk.

I morgon skal vi til Frankrike. Det er fint, det og. Men somrane i Fossen er eit fantastisk lysande barndomsminne om luksus som ikkje var luksus, om rikdom som ikkje kan målast i pengar, om fellesskap, slekt, arbeid og kvile. Og togtur med ein morsom far.

Vossatantene strikka og broderte; puter, sengeteppe, sokkar… Eg ser enno for meg stolen der Bølla sat og strikka og sydde, og eg er så heldig å ha både ei gammal skuvseng og ei rund, fin heklapute som gode minne frå Fossen heime hjå meg. Og så hugsar eg at Bølla hadde minst tre par briller; gåbriller, sybriller og vanlige briller. Og det var derfor eg begynte å tenka på alt dette i dag. For no har eg vanlige briller, solbriller med styrke og solbriller utan styrke. Historien gjentek seg altså. Og eg håpar at også mine barn kjenner at dei har sumrar som er luksus utan luksus, sumrar med rikdom som ikkje kan målast i pengar. Fellesskap og glede. Det viktigaste når vi i morgon skal vandra rundt i Paris på ein ferie eg berre kunne drøyma om i min barndom, er å stoppa opp i ein park, klatra litt på klatreveggen langs Seinen, kjøpa ein is, slenga seg på ein gratis solstol langs elva og ha det fint saman og kjenna at fellesskapet er det viktigaste. Eg set meg ytst på togsetet og håpar på at det fine skal skje på vår ferie også.

Bare må ha det!

Det var ein reklame for Tine mjølk for nokre år sidan som var slik; «Må ha det, bare må ha det». Eg må ha mjølk, spesielt om morgonen slik at eg kan få laga meg ein cappuccino. Det må til for å starta dagen på ein bra måte. Traktekaffi på morgonen er ikkje heilt my cup of tea. Presskanne kan gå, og det er ingen veg utanom dei neste dagane; fire netter i telt på Bø camping på konfirmantleir ventar meg no. Det gleder eg meg til. Utan cappuccino, med presskanne.

 

Ein ting eg derimot ikkje kan leva utan, det er salmar. Sånn sett er leir supert! Eg kan faktisk ikkje forstå korleis folk kan leva utan salmar. Eg tenker stadig på det når eg for eksempel har gravferd. Her sit det ein familien som har opplevd vonde ting, og så kjem salmane som ei gavepakke med trøst, livserfaring og håp. Og eg håpar dei kjenner at kvart einaste ord er til dei. Eg håpar dei gode orda smyg seg inn i tanke og hjerte og at det finst trøst i å kjenna at andre veit korleis dei har det. Tenk for eksempel på salmen «Blott en dag». Skriven av Lina Sandell i 1865. Lina Sandell mista sitt einaste barn under fødselen, og begge foreldra hennar døydde då ho var i 20-åra. Så tenker eg; det ligg ein enorm livsvisdom i det ho skriv, sjå berre her:

 

Själv han är mig alla dagar nära

för var särskild tid med särskild nåd.

Varje dags bekymmer vill han bära

han som heter både Kraft och Råd.

Att sin dyra egendom bevara,

denna omsorg har han lagt på sig.

Som din dag, så skall din kraft ock vara,

detta löfte gav han mig.

 

Det er utruleg sterkt å forfatta eit slikt vers når ein har opplevd det ho opplevde. Og det er utruleg sterkt å synga det, når vi veit kva ho har opplevd. Det å klara å forankra håpet i noko som er større, at på tross av alt vi opplever her på jorda, kan vi ha eit håp om at det er noko meir, det er noko større, dette er ikkje alt. Det er så fint å formidla til menneske! Eg har vanskeleg for å skjøna korleis menneske kan klara seg utan den massive trøsta og håpet som blir formidla gjennom salmane. Og eg trur orda som salmane formidlar, betyr noko for dei som sørger. Salmar er levd liv, livsvisdom, strålande lyrikk, ord som trøystar og lækjer. Heldigvis har eg ein jobb der eg får fem om dagen, både i triste og glade settingar. Salmar altså! Bare må ha det!

 

Eg har mange favorittar; særleg blant Edvard Hoem og Sven Ellingsen. Det er så mange fine! Og vi prøver å bruka mangfoldet i salmeboka kvar søndag i Slemmestad og Nærsnes kirke. Det finst minst fem salmar for kvar søndag i kyrkjeåret, for store og små, for dag og kveld, for glede, lovsong, sorg, død, treenigheten, for vigsel, for konfirmasjon, for nattverd, påske, pinse, Maria budskapsdag, for trygghet og glede, for håpet. For ein skatt! Syng ut, og hugs; minst fem om dagen!

 

 

Balsamens budskap

Balsam
Eit typisk døme på balsam for håret.

Nokon syng i dusjen. Sjølv syng eg så masse på jobb at eg tar ein pause i dusjen. Då har eg for eksempel tid til å lesa på shampoflaskene. Det er ikkje lite dei lover. Den eine balsamen påberopar seg å bringa «peace and tranquility into your life». Er det mulig? Trur vi på det? At vi kan få fred i sjela av å bruka ein balsam til 79,90? Eg får for øvrig like lite fred i sjela av balsam anten den kostar 19,90, 79,90 eller 249 kr. Dessutan brukar eg ikkje balsam. Men det er jo ei anna sak.

Fred og ro. Av ein balsam? Kva stemmer lyttar vi til, og kva for budskap trur vi på? Eg trur ikkje at mine oppegåande venner eller folk flest for den saks skyld, trur på balsamens budskap. Eg trur kanskje ikkje vi skal laga eit stort nummer av at dette merket meiner at eg får fred i sjela av å bruka balsamen deira. Men eg tenker faktisk at det er verdt å dvela litt ved dette. Vi kjenner alle nokre av budskapa som blir formidla via ulike kosmetikkmerke. «Because you’re worth it», osv. Det handlar om å selja produktet, så klart. Det handlar om at eg skal føla meg unik og at eg fortener å ha det godt.

Den amerikanske pastoren Nadia Bolz-Weber seier noko om dette – om kva budskap vi lyttar til, og kva budskap kyrkja har å komma med. I eit klipp på youtube kan du få eit innblikk i hennar tankegang, i menigheten der ho er pastor – og det er så utruleg bra! (https://www.youtube.com/watch?v=OjIWtWjT7L4) Noko av det ho seier, er at det som blir formidla i kyrkja, det høyrer du ingen andre stader. (Sjekk frå 4 minutt og 50 sekund ut i klippet, men ta deg tid til å sjå heile). I desse dagar går det ein diskusjon i diverse fora, der spørsmålet er; kan vi i forkynninga til ungdom seia at dei er bra nok som dei er, at dei er perfekt i Guds auge? Kan vi seia det, utan å seia noko meir? Nei, det kan vi ikkje. Men det er ikkje så frykteleg komplisert å nyansera, og likevel understreka at dei som menneske, er sett, avslørt og nettopp likevel elska av Gud på ein heilt annan måte enn det dei kan kjenna at dei er andre stader. Shampoflasker og balsambudskap, kosmetikkbransjenes egoistiske evangelium eller treningssenterets tilbud om rabatt på tilgangen til sommerkroppen 2019 kan ikkje matcha det som blir formidla i kyrkja. Faktisk ikkje.

For det første: I kyrkja fekk du ta imot før du kunne seia «takk». Og det du fekk ta imot, var gratis. Gjennom dåpen fekk du ein inngang til eit fellesskap der du kan kjenna deg boren gjennom livet, av Gud og av andre menneske. For det andre: I kyrkja møter du ein frelsar som seier «Lat ikkje hjarta dykkar uroast». I ei verd der det er lett å uroa seg både på individuelt nivå og ikkje minst på globalt nivå, er dette ord å ta med seg ut i dagen. Ikkje fordi vi skal forsvinna inn ei egoistisk boble. Vi skal vera opptatt av det som skjer. Men vi har ein stad å finna fred. For det tredje: I kyrkja (og mange andre stader!) er det å løfta blikket utover seg sjølv det mest frigjerande ein kan gjera. Vi kan vera noko for kvarandre, vi kan bidra, vi kan skapa gode fellesskap for kvarandre. For det fjerde: Å komma inn i kyrkja, er å komma inn i eit pusterom. Eit rom der du verkeleg får ro og fred i sjela, slik det står på tuben med balsam. Du treng eit slikt rom i livet ditt. Eit rom for ro og fred.

Alt dette har eg sagt før. Det er ingenting nytt. Men eg seier det igjen. For det er så viktig. Når vi forkynner til ungdom, skal vi snakka sant om livet. Vi skal ikkje snakka i floskler, vi skal ikkje gjera det enkelt, vi skal bruka ord og formuleringar som vi trur på sjølv. Og vi har nok av solide formuleringar, for eksempel denne: «For så høgt elska Gud verda, at han gav sonen sin, den einborne…» Vi har kjærleikens Gud i ryggen når vi forkynner til både ungdom, born og vaksne. Vi har bibelens og kyrkjas gode ord og formuleringar med oss. Og dei er det langt meir kraft og holdbarhet i enn det som står på balsamflaska. Balsam for håret finn du i butikken. Balsam for sjela og livet finn du i kyrkja!

Lat Anden i vårt hjarte bu

med balsam og med trøyst.

Lat tvilen vike for vår tru

i jordskjelv, storm og eld kom du

kom linne susings røyst,

kom linne susings røyst.

Norsk salmebok nr. 416